أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
865
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
جالينوس ، « قوريانون » [ مىنامد ] ، به سريانى كسبرتا 3 و به فارسى كشنير 4 [ ناميده مىشود ] . گشنيز خشك « جلحلان » است . [ گشنيز ] در زهرها زهر مىشود و در سبزىها - سبزى 5 . گشنيز تازه به هندى الهانى 6 و خشك آن « دهانى » 7 [ ناميده مىشود ] . ابو حنيفه مىگويد 8 : تقده 9 همان « كسبره » است . در كتاب النبات [ نيز ] تقده است . ديسقوريدس و اوريباسيوس [ آن را ] « قوريون » 10 [ مىنامند ] . ( 1 ) . Coriandrum sativum L . ؛ سراپيون ، 329 ؛ ابو منصور ، 474 ؛ ابن سينا ، 375 ؛ ميمون ، 183 ؛ عيسى ، 3 58 . نام كزبره يا كزبره ( Lane ، 2608 ) از كستمبرى يا كستمبرو سانسكريت است ؛ III , Low ، 441 . ( 2 ) . قوريانون - يونانى ، III , Low ، 446 . ( 3 ) . كسبرتا ، قس . III , Low ، 443 . ( 4 ) . كشنيز ، قس . II , Vullers ، 829 و 846 . ( 5 ) . نسخهء فارسى : « چون با زهرها به هم آميخته شود زهر باشد و با انواع ترهها چون ترههاى ديگر بود . » ( 6 ) . الهانى . ( 7 ) . دهانى ، قس . Platts ، 539 . ( 8 ) . نسخهء الف : قيل ، بايد خواند قال ( نسخهء پ ) . ( 9 ) . التقدة ، قس . Lane ، 309 . ( 10 ) . قوريون - يونانى ، ديوسكوريد ، III ، 59 . 901 . كژه 1 اين سنگ سفيدى است كه از سركه مىگريزد . مىپندارم كه اين [ يكى از انواع ] صدف سفيد 2 به نام « سپيدمهره » 3 است . پوست تخم شترمرغ [ نيز ] از [ سركه ] مىگريزد . از دريا سنگهايى به اندازهء نيم هستهء زردآلو مىآورند ، آنها شبيه نيمكرهاند . سطح قاعدهء آنها همانند مارپيچ ، تابيده از خطهاى جدا از هم به رنگ خاكسترى است . اگر آنها را روى سنگ بساييم و بر هاونى هموار يا اندكى خميده كه در آن سركهء غليظ وجود دارد ، قرار دهيم ، تا اندازهاى به جنبش درمىآيد . در كتاب الاحجار [ گفته شده است ] كه « كزك » 4 را از كنارههاى درياى سند مىآورند . مؤلّف النخب : [ كژه مادهاى ] سفيد ، سخت و صاف از جنس كف درياست و در سركه به جنبش درمىآيد .